Bir web sitesini herkesin rahatça kullanabilmesi gerektiğini düşünüyorum. Ancak bunu sağlamak her zaman kolay değil. Özellikle görme güçlüğü yaşayan, okumakta zorlanan veya içerikleri dinleyerek takip etmeyi tercih eden kişiler için küçük görünen bazı eksiklikler, bir web sitesini kullanmayı zorlaştırabiliyor.
GözKulak’ı geliştirmeye başlamamın nedeni de buydu.
Neden GözKulak?
WordPress için erişilebilirlik eklentilerine baktığımda karşıma çıkan seçeneklerin bir kısmı oldukça pahalıydı. Üstelik Türkçe sesli okuma konusunda da aradığım deneyimi sunan bir çözüm bulmak kolay değildi. Özellikle kulağa doğal gelen bir sesle içerik okuyabilmek benim için önemliydi.
Bu özellikleri bir araya getiren, Türkçe içeriği düzgün okuyabilen ve herkesin ücretsiz kullanabileceği bir alternatif geliştirmek istedim.
Böylece GözKulak ortaya çıktı.
GözKulak, WordPress sitelerine erişilebilirlik seçenekleri ve Türkçe sesli okuma özelliği ekleyen ücretsiz bir eklenti. Projeyi ticari bir ürün olarak değil, faydalı olabileceğini düşündüğüm bir çalışma olarak geliştiriyorum.
Neler yapabiliyor?
GözKulak, ziyaretçilerin sayfayı kendi ihtiyaçlarına göre düzenlemesine yardımcı oluyor. Yazı boyutunu büyütmek, satır ve harf aralığını değiştirmek, yüksek kontrast veya koyu mod kullanmak mümkün. Bağlantıları belirginleştirmek, animasyonları durdurmak ve içeriklerin daha rahat takip edilmesini sağlayan okuma araçlarını kullanmak da mümkün.
Eklentinin bir diğer önemli özelliği sesli okuma.
Ziyaretçiler sayfanın tamamını dinleyebiliyor, belirli bir metni seçebiliyor veya sayfada tıkladıkları noktadan itibaren okumayı başlatabiliyor. Okunan cümle sayfada vurgulanıyor; küçük oynatıcı üzerinden okumayı duraklatmak, sürdürmek ve cümleler arasında ilerlemek mümkün.
Buradaki amacım yalnızca bir dizi ayar sunmak değil, insanların içeriğe kendi ihtiyaçlarına uygun bir şekilde ulaşabilmesini kolaylaştırmak.
Türkçe sesli okuma nasıl çalışıyor?
GözKulak’ın geliştirilmesi sırasında en çok üzerinde durduğum konulardan biri sesli okumaydı. Türkçe metinleri dinlerken doğal bir ses deneyimi elde etmek istiyordum.
Bu nedenle eklentiye EMA Lightning adlı ses modelini entegre ettim. Model, desteklenen tarayıcılarda ziyaretçinin cihazında çalışıyor. Böylece okunan metni harici bir sesli okuma servisine göndermek gerekmiyor.
Model ilk kullanımda indirilerek tarayıcı önbelleğinde saklanıyor. Sonraki kullanımlarda dosyalar yeniden indirilmediği sürece tekrar indirme ihtiyacı oluşmuyor. Cihaz veya tarayıcı doğal sesli okumayı çalıştıramazsa eklenti tarayıcının kendi sesli okuma özelliğini kullanabiliyor.
Ayrıca sık ziyaret edilen veya önceden hazırlanan sayfalar için bir seçenek de var: Sesler önceden oluşturulup sitenin kendi dosyalarında saklanabiliyor. Böylece tamamen hazırlanmış bir sayfayı dinlemek isteyen ziyaretçinin ses modelini indirmesi gerekmiyor.
Bu yaklaşımın önemli bir avantajı var: Sesli okuma için ayrı bir ücretli servise bağımlı kalmadan çalışabilmek.
Gizlilik ve güvenlik
Erişilebilirlik özellikleri sunarken ziyaretçilerin gizliliğini de göz önünde bulundurmak istedim.
GözKulak’ta ziyaretçinin okuduğu metinler harici bir ses servisine gönderilmiyor. Erişilebilirlik tercihleri ziyaretçinin kendi tarayıcısında saklanıyor. Doğal sesli okuma için gereken model ve çalışma zamanı dosyaları ise gerekli olduğunda ilgili kaynaklardan indiriliyor.
Güvenlik tarafında da yalnızca özelliklerin çalışmasına odaklanmadım. Eklentinin güncelleme sistemini ayrıca ele aldım. Yeni sürümler kurulmadan önce dijital imza doğrulamasından geçiyor. Böylece bir güncellemenin yalnızca indirilmiş olması, tek başına kurulması için yeterli olmuyor.
Bunlar, eklentinin arka planında kalan ama benim için önemli olan ayrıntılar.
Geliştirmeye devam ediyorum
GözKulak’ı geliştirirken yalnızca görünen özelliklerle ilgilenmedim. Farklı tarayıcılarda çalışma, mobil cihazlardaki performans, WordPress ile uyumluluk ve güvenlik gibi konuları da ele aldım.
Elbette bir eklentinin geliştirilmiş olması, her sitede ve her cihazda kusursuz çalışacağı anlamına gelmiyor. Bu nedenle gerçek kullanımda karşılaşılan sorunları gözlemlemek ve gerekli düzenlemeleri yapmak da geliştirme sürecinin bir parçası.
Projeyi kendi sitelerimde deniyor, ihtiyaç duydukça iyileştiriyorum. Zaman içinde ortaya çıkan sorunlara ve yeni fikirlere göre geliştirmeye devam edeceğim.
Denemek veya incelemek isterseniz
GözKulak açık kaynaklı ve ücretsiz bir WordPress eklentisi. Kaynak koduna GitHub üzerinden ulaşabilir, eklentiyi doğrudan tarayıcınızda deneyebilirsiniz. Deneme ortamı geçici bir WordPress sitesi açtığı için bilgisayarınıza ayrıca bir şey kurmanız gerekmiyor.
- GitHub deposu (yeni sekmede açılır)
- Tarayıcıda dene (yeni sekmede açılır)
- Son sürümü indir (yeni sekmede açılır)
GözKulak’ı geliştirirken çıkış noktam basitti: Türkçe sesli okuma ve erişilebilirlik özellikleri, bunlara ihtiyaç duyan insanlar için ulaşılabilir olmalı.
Bu düşünceyle ortaya çıkan projeyi geliştirmeye devam ediyorum. Umarım başka WordPress site sahipleri için de kullanışlı bir seçenek olur.